We’ve all been impressed by the revitalised visitor centre at Loggerheads, which featured in our last edition. Loggerheads continues to be a must-visit destination for both locals and visitors from further afield. The Merseyside connection remains particularly strong, dating back to the 1920s when Crosville Motor Services opened its Tea Gardens there.
This latest transformation could not have happened without a great deal of hard work behind the scenes, and Views was keen to meet Project Lead Caroline Dawson to find out more about the person helping to bring the project to life. Appropriately, our conversation took place over a relaxing drink in the beautifully refurbished Ty’r Felin café.
Hi Caroline – usual first question: where did it all start?
As you know, I’m a local girl from Gwernymynydd, and this part of our National Landscape – Loggerheads, Colomendy, Hafod Moor and Moel Famau – has shaped me from the very beginning. It was my playground as a child and where I spent so much of my time, often an OS map in hand and riding my black-and-white pony, Indi!
The outdoors and the natural world are central to everything I do. As a student, I worked part-time at the Loggerheads pub and even had a stint as a tabard wearing, dinner lady at Colomendy while studying for my A-levels. Those experiences gave me a real appreciation of just how special this area is to so many people.
What came next?
I went to school in Mold and, after one or two false starts, completed a degree in Environmental Science at Wrexham University.
That opened the door to a career in local government, although I had always hoped to work for myself. Alongside my involvement with Young Farmers and my love of the countryside, I developed a strong interest in food production and the farming community.
Combining that passion with experience gained through organisations such as Cywain, Farming Connect and Promar International, I eventually established my own consultancy business. Trading as Fodder Lass, the business has now been running for six years, but currently takes a bit of a back burner. No two projects are ever the same, which keeps the work both exciting and rewarding.
I was fortunate enough to complete the Rural Leadership Programme with the Worshipful Company of Farmers at the Duchy College in 2022 and gained a postgraduate certificate in Leading Change from Aberystwyth University. I continue to work with Farming Connect, mentoring farmers, particularly around agritourism and business start-ups.
This all sounds great, but a little different from your role at Loggerheads. How did that come about?
One of my professional contacts, Emma from Snowdonia Active, mentioned an opportunity after I had undertaken some freelance work for her.
It was a new challenge in a place that meant a great deal to me personally. My experience in tourism, local knowledge and project management seemed to fit the bill, and I was fortunate enough to be appointed by Denbighshire County Council.
It has been a fantastic adventure and one I’ve thoroughly enjoyed over the last couple of years.
Tell me more.
While the overall scheme involved remodelling Loggerheads and establishing a ranger presence at Bwlch Pen Barras, there was an important task to tackle first.
The buildings at Loggerheads had long been vulnerable to flooding during periods of heavy rain, so new protective measures were essential. Constructing new river walls and fitting flood-resilient barriers to the lower mill buildings that complemented the local landscape was a vital first step.
In fact, we experienced significant flooding during the construction process itself! Thankfully, the work was completed successfully, and, after several further periods of heavy rainfall, the defences have so far passed the test. Nothing can ever be taken for granted, but the site is now in a much stronger position to withstand the challenges posed by our changing climate.
We can all see now how successful the remaining work has been.
Yes, it was wonderful to welcome everyone to the official launch a few weeks ago. And to see Ty’r Felin cafe settled into their new home.
This has very much been a team effort, and I’ve really enjoyed working alongside both the National Landscape team at Loggerheads and colleagues from Denbighshire County Council.
There was considerable pressure to deliver the project while ensuring key visitor services, such as the visitor centre and café, remained operational throughout the construction period. At the same time, the National Landscape rangers and office staff needed an ongoing presence on site.
I think we managed to achieve all of that, although there were certainly a few challenges along the way! The support from the entire team has been incredible.
I’d also like to pay tribute to our private-sector partners: Park City, MWT, Waterco and architects TACP. They are all local companies and, wherever possible, have used local suppliers too. They have been a pleasure to work with, and the results speak for themselves.
There is still further work underway to improve the site’s energy efficiency, but Loggerheads is now fully back open.
What about the proposed development at Bwlch Pen Barras?
We’re still working hard on that project, although progress has taken a little longer than anticipated.
The main challenge is bringing essential services to such a remote location. We remain in close consultation with Natural Resources Wales, our funders have agreed to an extended timescale, and we continue to make steady progress.
In the midst of all this activity, I know you have more than a passing interest in paddleboarding!
Absolutely. I provide coaching and lessons at weekends and evenings through SUP Lass Paddle Adventures, and paddleboarding remains one of my great passions.
I love being on the water, and the River Dee is a particular favourite – especially the fast-flowing upper stretches around Llangollen.
How does that compare with the Amazon? Aren’t you the first woman to complete a paddleboard traverse of perhaps the world’s most famous river?
They are very different experiences, but both are incredibly special to me.
We began the Amazon expedition high in the Peruvian Andes, and the entire journey was truly awe-inspiring. I feel extremely fortunate to have been part of it, and it’s something I’ll never forget, especially spotting a pair of Giant River Otters, there are less than 5000 left in the wild.
That’s an amazing achievement – a picture for Views is a must! What about the future?
My passions remain local food, supporting rural tourism and, of course, paddleboarding.
I share many of those interests with my partner, Jon, who works in agriculture and specialises in robotic laser weeders. We are working towards owning our own land and putting some of our ideas into practice.
When my work here is complete, there are many other projects and opportunities I’d like to return to, but this experience is one I’ll always treasure.
Usual final question – what’s your favourite spot in our National Landscape?
That’s a difficult one, especially given my lifelong connection to the area.
What I love most are the early mornings and evenings, when the crowds have gone home and the landscape becomes quiet. At those times, it feels like an extra-special corner of Wales.
Cyfarfod â’r Tîm – Caroline Dawson
Rydym ni i gyd wedi ein plesio gan y ganolfan ymwelwyr wedi’i hadfywio yn Loggerheads, a oedd yn rhan o’n rhifyn diwethaf. Mae Loggerheads yn parhau i fod yn gyrchfan y mae’n rhaid ymweld â hi i bobl leol ac ymwelwyr o bellter pellach. Mae’r cysylltiad â Glannau Merswy yn parhau’n arbennig o gryf, gan ddyddio’n ôl i’r 1920au pan agorodd Crosville Motor Services ei Gerddi Te yno.
Ni allai’r trawsnewidiad diweddaraf hwn fod wedi digwydd heb lawer iawn o waith caled y tu ôl i’r llenni, ac roedd Views yn awyddus i gwrdd ag Arweinydd y Prosiect Caroline Dawson i ddarganfod mwy am y person a helpodd i wireddu’r prosiect. Yn briodol, cynhaliwyd ein sgwrs dros ddiod ymlaciol yng nghaffi Tŷ’r Felin wedi’i adnewyddu’n hyfryd.
Helo Caroline – cwestiwn cyntaf arferol: ble ddechreuodd y cyfan?
Fel y gwyddoch, dwi’n ferch leol o Wernymynydd, ac mae’r rhan hon o’n Tirwedd Genedlaethol – Loggerheads, Colomendy, Hafod Moor a Moel Famau – wedi fy llunio o’r cychwyn cyntaf. Dyma oedd fy maes chwarae fel plentyn a lle treuliais gymaint o fy amser, yn aml â map OS yn fy llaw ac yn marchogaeth fy merlen ddu a gwyn, Indi!
Mae’r awyr agored a’r byd naturiol yn ganolog i bopeth rwy’n ei wneud. Fel myfyriwr, gweithiais yn rhan-amser yn nhafarn y Loggerheads a hyd yn oed cefais gyfnod fel gwraig ginio yn gwisgo tabard yn Colomendy wrth astudio ar gyfer fy arholiadau Lefel A. Rhoddodd y profiadau hynny werthfawrogiad gwirioneddol i mi o ba mor arbennig yw’r ardal hon i gynifer o bobl.
Beth ddaeth nesaf?
Es i’r ysgol yn yr Wyddgrug ac, ar ôl un neu ddau ddechrau anghywir, cwblheais radd mewn Gwyddor Amgylcheddol ym Mhrifysgol Wrecsam.
Agorodd hynny’r drws i yrfa mewn llywodraeth leol, er fy mod i bob amser wedi gobeithio gweithio i mi fy hun. Ochr yn ochr â’m cyfranogiad gyda Ffermwyr Ifanc a’m cariad at gefn gwlad, datblygais ddiddordeb cryf mewn cynhyrchu bwyd a’r gymuned ffermio.
Gan gyfuno’r angerdd hwnnw â phrofiad a gafwyd trwy sefydliadau fel Cywain, Farming Connect a Promar International, sefydlais fy musnes ymgynghori fy hun yn y pen draw. Gan fasnachu fel Fodder Lass, mae’r busnes wedi bod ar waith ers chwe blynedd bellach, ond ar hyn o bryd mae’n cael ei ohirio ychydig. Nid oes dau brosiect yr un fath, sy’n cadw’r gwaith yn gyffrous ac yn werth chweil.
Roeddwn i’n ddigon ffodus i gwblhau’r Rhaglen Arweinyddiaeth Wledig gyda Chwmni Anrhydeddus y Ffermwyr yng Ngholeg y Dugaeth yn 2022 ac enillais dystysgrif ôl-raddedig mewn Arwain Newid o Brifysgol Aberystwyth. Rwy’n parhau i weithio gyda Farming Connect, gan fentora ffermwyr, yn enwedig o amgylch twristiaeth amaethyddol a busnesau newydd.
Mae hyn i gyd yn swnio’n wych, ond ychydig yn wahanol i’ch rôl yn Loggerheads. Sut ddaeth hynny i fodolaeth?
Soniodd un o fy nghysylltiadau proffesiynol, Emma o Snowdonia Active, am gyfle ar ôl i mi wneud rhywfaint o waith llawrydd iddi.
Roedd yn her newydd mewn lle a oedd yn golygu llawer i mi yn bersonol. Roedd fy mhrofiad mewn twristiaeth, gwybodaeth leol a rheoli prosiectau yn ymddangos yn addas, ac roeddwn i’n ddigon ffodus i gael fy mhenodi gan Gyngor Sir Dinbych.
Mae wedi bod yn antur wych ac un rydw i wedi’i mwynhau’n fawr dros y ddwy flynedd ddiwethaf.
Dywedwch fwy wrthyf.
Er bod y cynllun cyffredinol yn cynnwys ailfodelu Loggerheads a sefydlu presenoldeb ceidwaid ym Mwlch Pen Barras, roedd tasg bwysig i’w tharo yn gyntaf.
Roedd yr adeiladau yn Loggerheads wedi bod yn agored i lifogydd ers amser maith yn ystod cyfnodau o law trwm, felly roedd mesurau amddiffynnol newydd yn hanfodol. Roedd adeiladu waliau afon newydd a gosod rhwystrau gwrthsefyll llifogydd ar adeiladau isaf y felin a oedd yn ategu’r dirwedd leol yn gam cyntaf hanfodol.
Mewn gwirionedd, profom lifogydd sylweddol yn ystod y broses adeiladu ei hun! Diolch byth, cwblhawyd y gwaith yn llwyddiannus, ac, ar ôl sawl cyfnod pellach o law trwm, mae’r amddiffynfeydd wedi pasio’r prawf hyd yn hyn. Ni ellir cymryd dim yn ganiataol byth, ond mae’r safle bellach mewn sefyllfa llawer cryfach i wrthsefyll yr heriau a achosir gan ein hinsawdd newidiol.
Gallwn ni i gyd weld nawr pa mor llwyddiannus yw’r gwaith sy’n weddill.
Ydy, roedd yn hyfryd croesawu pawb i’r lansiad swyddogol ychydig wythnosau yn ôl. A gweld caffi Tŷ’r Felin wedi ymgartrefu yn eu cartref newydd.
Mae hyn wedi bod yn ymdrech tîm i raddau helaeth, ac rydw i wedi mwynhau gweithio ochr yn ochr â thîm Tirwedd Genedlaethol Loggerheads a chydweithwyr o Gyngor Sir Dinbych.
Roedd pwysau sylweddol i gyflawni’r prosiect gan sicrhau bod gwasanaethau allweddol i ymwelwyr, fel y ganolfan ymwelwyr a’r caffi, yn parhau i fod ar waith drwy gydol y cyfnod adeiladu. Ar yr un pryd, roedd angen presenoldeb parhaus ar y ceidwaid Tirwedd Genedlaethol a staff y swyddfa ar y safle.
Rwy’n credu ein bod wedi llwyddo i gyflawni hynny i gyd, er bod yna ychydig o heriau ar hyd y ffordd yn sicr! Mae’r gefnogaeth gan y tîm cyfan wedi bod yn anhygoel.
Hoffwn hefyd dalu teyrnged i’n partneriaid yn y sector preifat: Park City, MWT, Waterco a’r penseiri TACP. Maent i gyd yn gwmnïau lleol a, lle bynnag y bo’n bosibl, wedi defnyddio cyflenwyr lleol hefyd. Mae wedi bod yn bleser gweithio gyda nhw, ac mae’r Mae’r canlyniadau’n siarad drostynt eu hunain.
Mae gwaith pellach yn dal i fynd rhagddo i wella effeithlonrwydd ynni’r safle, ond mae Loggerheads bellach wedi agor yn llwyr.
Beth am y datblygiad arfaethedig ym Mwlch Pen Barras?
Rydym yn dal i weithio’n galed ar y prosiect hwnnw, er bod y cynnydd wedi cymryd ychydig yn hirach nag a ragwelwyd.
Y brif her yw dod â gwasanaethau hanfodol i leoliad mor anghysbell. Rydym yn parhau i ymgynghori’n agos â Chyfoeth Naturiol Cymru, mae ein harianwyr wedi cytuno i amserlen estynedig, ac rydym yn parhau i wneud cynnydd cyson.
Yng nghanol yr holl weithgaredd hwn, rwy’n gwybod bod gennych fwy na diddordeb byrhoedlog mewn padlfyrddio!
Yn hollol. Rwy’n darparu hyfforddiant a gwersi ar benwythnosau a gyda’r nos trwy SUP Lass Paddle Adventures, ac mae padlfyrddio yn parhau i fod yn un o fy angerddau mawr.
Rwy’n dwlu ar fod ar y dŵr, ac mae Afon Dyfrdwy yn ffefryn penodol – yn enwedig y darnau uchaf sy’n llifo’n gyflym o amgylch Llangollen.
Sut mae hynny’n cymharu â’r Amazon? Onid chi yw’r fenyw gyntaf i gwblhau taith padlfyrddio o afon enwocaf y byd efallai?
Maen nhw’n brofiadau gwahanol iawn, ond mae’r ddau yn arbennig iawn i mi.
Dechreuon ni ar daith yr Amazon yn uchel yn yr Andes Periw, ac roedd y daith gyfan yn wirioneddol ysbrydoledig. Rwy’n teimlo’n ffodus iawn i fod wedi bod yn rhan ohoni, ac mae’n rhywbeth na fyddaf byth yn ei anghofio, yn enwedig gweld pâr o Ddyfrgwn Afon Mawr, mae llai na 5000 ar ôl yn y gwyllt. Mae hynny’n gamp anhygoel – mae llun ar gyfer Views yn hanfodol! Beth am y dyfodol?
Mae fy angerddau’n parhau i fod yn fwyd lleol, cefnogi twristiaeth wledig ac, wrth gwrs, padlfyrddio.
Rwy’n rhannu llawer o’r diddordebau hynny gyda fy mhartner, Jon, sy’n gweithio mewn amaethyddiaeth ac yn arbenigo mewn chwynwyr laser robotig. Rydym yn gweithio tuag at fod yn berchen ar ein tir ein hunain a rhoi rhai o’n syniadau ar waith. Pan fydd fy ngwaith yma wedi’i gwblhau, mae yna lawer o brosiectau a chyfleoedd eraill yr hoffwn ddychwelyd iddynt, ond mae’r profiad hwn yn un y byddaf bob amser yn ei drysori.
Cwestiwn olaf arferol – beth yw eich hoff fan yn ein Tirwedd Genedlaethol?
Mae hynny’n un anodd, yn enwedig o ystyried fy nghysylltiad gydol oes â’r ardal.
Yr hyn rwy’n ei garu fwyaf yw’r boreau cynnar a’r nosweithiau, pan fydd y tyrfaoedd wedi mynd adref a’r dirwedd yn dawel. Ar yr adegau hynny, mae’n teimlo fel cornel arbennig iawn o Gymru.